รหัสทางไกล: 053
รหัสไปรษณีย์: 58000
ต้นไม้ประจำจังหวัด: กระพี้จั่น (Milletia brandisiana)
ระยะทาง: 924 กม. กรุงเทพฯ-แม่ฮ่องสอน
โรงแรมที่พัก:แม่ฮ่องสอน

พื้นที่:12,681.260 ตร.กม.
ประชากร:240,500 คน
แผนที่:แผนที่ท่องเที่ยว | แผนที่ตัวเมือง
โรงแรมที่พัก:โรงแรมที่พัก
สินค้า OTOP: ที่ใส่ขวดไวน์ เครื่องดื่ม ต.สบเมย
Website:แม่ฮ่องสอน

หมอกสามฤดู กองมูเสียดฟ้า
ป่าเขียวขจี ผู้คนดีประเพณีงาม คือนามถิ่นบัวตอง

แม่ฮ่องสอน เป็นจังหวัดชายแดนจังหวัดหนึ่ง ซึ่งมีอาณาเขตติดต่อกับสหภาพพม่า ตั้งอยู่ทางด้านตะวันตกสุดของภาคเหนือ โดยอยู่ห่างจากกรุงเทพฯประมาณ 924 กิโลเมตร มีพื้นที่ประมาณ 12,681.259 ตารางกิโลเมตร ปัจจุบันแบ่งการปกครองออกเป็น 7 อำเภอ คือ อำเภอเมือง แม่สะเรียง ขุนยวม ปาย แม่ลาน้อย สบเมย และปางมะผ้า

แม่ฮ่องสอนได้ชื่อว่า เมืองสามหมอก เนื่องจากเป็นเมืองในหุบเขา ล้อมรอบด้วยภูเขาสลับซับซ้อนทอดขนานไปกับทิวเขาถนนธงชัย และทิวเขาแดนลาว ดังนั้น จึงถูกปกคลุมด้วยหมอกตลอดทั้งปี มีทิวทัศน์สวยงามตามธรรมชาติของเทือกเขาสลับซับซ้อน และป่าไม้นานาพันธุ์จนมีคำกล่าวว่าเปรียบเสมือนกับเป็นสวิตเซอร์แลนด์ของเมืองไทย

ประวัติและความเป็นมาจังหวัดแม่ฮ่องสอน เมื่อปี พ.ศ. 2374 พระเจ้ามโหตรประเทศ ผู้ครองนครเชียงใหม่ ให้ เจ้าแก้วเมืองมา เป็นแม่กอง นำไพร่พลช้างต่อและหมอควาญ ออกไปจับช้างป่ามาใช้งาน เจ้าแก้วเมืองมา ยกไพร่พลช้างช้างป่ามาใช้งาน เจ้าแก้วเมืองมา ยกไพร่พลข้ามภูเขา มาทางตะวันตกของเชียงใหม่ ซึ่งมีช้างป่าชุกชุม โดยมอบหน้าที่ให้ พะกาหม่อง เป็นผู้ควบคุมดูแล เมื่อคล้องช้างได้เป็นจำนวนเพียงพอแล้ว จึงพากันเดินทางต่อไปถึงชุมชนบ้านป่าแห่งหนึ่ง มีทำเลดีมีร่องธารน้ำและที่ราบ เหมาะแก่การฝึกช้างป่า จึงหยุดไพร่พลตั้งบ้านเรือนขึ้นที่นี่ และตั้งชื่อหมู่บ้านว่า "แม่ร่องสอน" หมายถึงที่มีร่องน้ำฝึกช้าง ต่อมา ได้เพี้ยนเป็น "แม่ฮ่องสอน"

ครั้นถึงปี พ.ศ. 2399 มีชาวไทยใหญ่ อพยพมาหลบภัยสงครามอยู่ที่แม่ร่องสอนเป็นจำนนมาก โดยมี เจ้าฟ้าโกหล่าน และชานกะเล เป็นหัวหน้า เมื่อมาอยู่ที่นี่ ชานกำเล ได้ช่วยหน่วยงานต่างๆ จนเป็นที่โปรดปรานของพะกาหม่องถึงกับยกลูกสาวชื่อนางไส ให้เป็นภรรยา ต่อมาชานกะเล อพยพครอบครัวลงใต้มาอยู่ที่เมืองกุ๋นลม หรือขุนยวมในปัจจุบัน ได้เป็นเข้าเมืองกุ๋นลมคนแรก ต่อมานางไสถึงแก่กรรม เจ้าฟ้าโกหล่าน ยกหลานสาวชื่อเจ้านางเมี๊ยะให้เป็นภรรยา

ชานกะเลปกครองเมืองกุ๋นลม เจริญมั่งคั่งส่งส่วยตอไม้ให้ได้มากมาย จนถึง พ.ศ. 2417 เจ้าอินทวิชยานนท์ จึงแต่งตั้งชานกะเลเป็น พญาสิงหนาถราชา แล้วสถาปนาเป็นเจ้าเมืองแม่ฮ่องสอนคนแรก

จังหวัดแม่ฮ่องสอน จึงถือเอาต้นกำเนิดเมือง คือ ร่องน้ำสอนช้าง และช้างตัวเดียวเล่นน้ำ เป็นสัญลักษณ์ประจำจังหวัด

จังหวัดแม่ฮ่องสอนเป็นที่รวมของชนเผ่าไทยและชาวไทยภูเขาหลายเผ่า มาแต่โบราณ ผู้คนเหล่านี้ยังคงดำเนินชีวิตเรียบง่าย รักษาขนบธรรมเนียมประเพณีดังเดิมไว้ เฉกเช่นเมื่อหลายร้อยปีก่อน ประกอบด้วย ไทยใหญ่ ม้ง มูเซอ ลัวะ ลีซอ จีนฮ่อ และกะเหรี่ยง

ในฤดูหนาวราวเดือนพฤศจิกายน ของทุกปี " ทุ่งดอกบัวตอง ดอยแม่อูคอ " จะเป็นสถานที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวที่สำคัญของเมืองนี้ ดอกไม้เล็ก ๆ สีเหลืองเหล่านี้จะบานสะพรั่งไปทั้งขุนเขาสร้างทัศนียภาพงดงามปะทับใจ และจากตัวเมืองแม่ฮ่องสอนไปตามทางหลวง 108 สู่ อ.แม่ลาน้อยท่านจะได้พบกับความอัศจรรย์แห่งธรรมชาติที่ " ถ้ำแก้วโกมล " ถ้ำน้ำแข็งงดงามด้วยผลึกแร่แคลไซต์ขาวพราวพร่างไปทั้งผนังถ้ำนับเป็น 1 ใน 3 แห่งของโลก นอกจากจะมีทิวทัศน์งดงามแล้ว จังหวัดแห่งนี้ยังมีเอกลักษณ์ของประเพณีวิถีชีวิตสืบทอดมาจากชาวไตหรือไทยใหญ่ ทิ้งหลักฐานเป็นวัดงดงาม "วัดจองสูง " ซึ่งมีเจดีย์ทรงมอญอายุกว่า 100 ปีสถานที่โบราณสถานของจังหวัดอยู่ที่ " ถ้ำลอด อ.ปางมะผ้า" ซึ่งมีการขุดพบภาชนะเครื่องปั้นดินเผาจำนวนมาก ปัจจุบัน "อำเภอปาย" เป็นสถานที่ท่องเทียวที่มีชาวต่างชาติไปพักอยู่เป็นจำนวนมาก และมีกิจกรรมล่องแก่งลำน้ำปายไว้ท้าทายนักท่องเที่ยวผู้รักการผจญภัยทุกคน

สถานที่ท่องเที่ยวที่น่าสนใจ:

อำเภอเมือง
อนุสาวรีย์พระยาสิงหนาทราชา ตั้งอยู่ต้นถนนขุนลุมประพาส
วัดพระธาตุดอยกองมู ตั้งอยู่บนดอยกองมูทางทิศตะวันตกของตัวเมืองแม่ฮ่องสอน
วัดพระนอน ตั้งอยู่เชิงดอยกองงู
วัดก้ำก่อ (เป็นภาษาไตแปลว่า ดอกบุนนาค) ตั้งอยู่ฝั่งตรงข้ามกับวัดพระนอน
วัดหัวเวียงหรือวัดกลางเมือง ตั้งอยู่ที่ถนนสีหนาทบำรุง ตำบลจองคำ
หนองจองคำ เป็นสวนสาธารณะตั้งอยู่ใจกลางเมือง เป็นหนองน้ำที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติมีน้ำตลอดปี เป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ และใช้เป็นสถานที่จัดงานประเพณีที่สำคัญๆ ของจังหวัดด้วย
วัดจองคำ อยู่บริเวณสวนสาธารณะหนองจองคำ
วัดจองกลาง ตั้งอยู่ข้างกับวัดจองคำ
ศูนย์ศิลปาชีพจังหวัดแม่ฮ่องสอน ตั้งอยู่เลขที่ ๑๒๘/๒ ถนนขุนลุมประพาส
บ่อน้ำร้อนผาบ่อง ห่างจากแม่ฮ่องสอนไปทาง อ.ขุนยวม ประมาณ ๑๐ กิโลเมตร
น้ำตกผาบ่อง ตั้งอยู่บ้านผาบ่องมีอีกชื่อหนึ่งว่าน้ำตกดำข่อน ตั้งอยู่ริมทางหลวงหมายเลข ๑๐๘ ห่างจากตัวเมืองแม่ฮ่องสอน ๑๒ กิโลเมตร
บ้านน้ำเพียงดิน อยู่ในเขตตำบลผาบ่อง เป็นสถานที่ที่นักท่องเที่ยวนิยมล่องเรือตามลำน้ำปาย
บ้านยอดดอย เป็นหมู่บ้านชาวเขาเผ่าม้ง ที่อาศัยอยู่บนดอยสูงกว่าระดับน้ำทะเลประมาณ ๑,๐๐๐ เมตร
น้ำตกซู่ซ่า อยู่ในเขตบ้านแม่สุยะ ตำบลห้วยผา
อุทยานแห่งชาติถ้ำปลา - ผาเสื่อ มีพื้นที่ประมาณ ๔๘๘ ตารางกิโลเมตร อยู่ในเขตพื้นที่อำเภอเมือง และอำเภอปางมะผ้า สถานที่น่าสนใจของอุทยานได้แก่ ถ้ำปลาน้ำตกผาเสื่อ
พระตำหนักปางตอง อยู่ในเขตตำบลหมอกจำแป่
ภูโคลนคันทรีคลับ หมู่ที่ ๒ บ้านแม่สะงา ห่างจากอำเภอเมืองประมาณ ๑๕ กิโลเมตา

อำเภอปางมะผ้า
สถานศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าถ้ำน้ำลอด ตั้งอยู่ที่ตำบลถ้ำลอด ห่างจากตัวเมืองแม่ฮ่องสอน ประมาณ ๗๗ กิโลเมตร นอกจากนี้ในเขตอำเภอปางมะผ้า ยังงมีถ้ำต่าง อีกหลายถ้ำ เช่น ถ้ำผาเผือก ถ้ำผาแดง ถ้ำปางคำ ถ้ำน้ำตก ถ้ำซู่ซ่า ถ้ำผามอญ ถ้ำแม่ละนา ฯลฯ

อำเภอปาย
แม่น้ำปาย เป็นแม่น้ำที่ใหญ่และยาวที่สุดของจังหวัดแม่ฮ่องสอน
วัดน้ำฮู หมู่ที่ ๕ ตำบลเวียงใต้ ห่างจากตัวอำเภอไปทางโรงพยาบาลป่ายประมาณ ๓ กม.
เจดีย์พระธาตุแม่เย็น อยู่ที่บ้านแม่เย็น ตำบลแม่ฮี้ ตามเส้นทางสายปายแม่ฮ่องสอน
น้ำตำหมอแปง หมู่ที่ ๔ บ้านหมอแปง ตำบลแม่นาเติง
โป่งน้ำร้อนท่าปาย อยู่ในป่าแม่ปายฝั่งซ้ายตอนบนของตำบลแม่ฮี้ โดยใช้เส้นทางหลวงหมายเลข ๑๐๙๕ (ปาย - แม่มาลัย)
โป่งน้ำร้อนเมืองแปง อยู่ในเขตบ้านเมืองแปง ตำบลเมืองแปง ห่างจากอำเภอปายประมาณ ๒๘ กิโลเมตร เป็นบ่อน้ำร้อนขนาดใหญ่ อุณหภูมิของน้ำร้อนสูงถึง ๙๕ องศาเซลเซียส
อุทยานแห่งชาติห้วยน้ำดัง มีพื้นที่ครอบคลุมอยู่ในท้องที่อำเภอแม่แตง อำเภอเวียงแหง จังหวัดเชียงใหม่ และอำเภอปาย จังหวัดแม่ฮ่องสอน สถานที่น่าสนใจในอุทยานฯ ได้แก่ จุดชมวิวบริเวณห้วยน้ำดัง (ดอยกิ่วลม) ตั้งอยู่ที่ตำบลกึ้ดช้าง อำเภอแม่แตง จุดชมวิวดอยช้าง ห้วยน้ำรู และดอยสามหมื่น โป่งเดือดป่าแป้
ห้วยจอกหลวง สถานที่อนุรักษ์ต้นน้ำห้วยจอกหลวง อยู่บริเวณป่าแม่ยะ ตำบลแม่ฮี้

อำเภอขุนยวม
วัดม่วยต่อ ตั้งอยุ่ริมทางหลวงหมายเลข ๑๐๘ ทางตอนเหนือของตัวอำเภอ หากเดินทางจากตัวเมืองแม่ฮ่องสอนจะอยู่ทางซ้ายมือ วัดนี้มีสิ่งที่น่าสนใจคือ เจดีย์ทรงเครื่องแบบมอญ
พิพิธภัณฑ์สงครามโลก อยู่ติดกับศูนย์วัฒนธรรมท้องถิ่น จัดแสดงภาพถ่ายประวัติศาสตร์เครื่องมือ เครื่องใช้ อุปกรณ์ที่ใช้ในการดำรงชีพช่วงสงคราม รวมทั้งอาวุธต่าง ๆ ของทหารญี่ปุ่น
วัดต่อแพ ตั้งอยู่ที่บ้านต่อแพ ตำบลแม่เงา ห่างจากตลาดขุนยวมประมาณ ๗ กิโลเมตร
อุทยานแห่งชาติน้ำตกแม่สุรินทร์ มีพื้นที่ครอบคลุมอำเภอขุนยวม และอำเภอเมือง มีเนื้อที่ ๒๔๗,๘๗๕ ไร่ มีจุดเด่นที่น่าสนใจ คือ ที่ทำการอุทยานแห่งชาติน้ำตกแม่สุรินทร์ โครงการอนุรักษ์สัตว์ป่า - รักษาพันธุ์ไม้ น้ำตกแม่สุรินทร์ ยอดดอยปุย หนองเขียว
ทุ่งบัวตองดอยแม่อูคอ ตั้งอยู่หมู่ที่ ๖ ตำบลแม่อูคอ อำเภอขุนยาว
น้ำตกแม่อูคอ ตั้งอยู่บริเวณดอยแม่อูคอ
บ่อน้ำร้อนหนองแห้ง บ้านหนองแห้ง ตำบลเมืองปอน ห่างจากตัวอำเภอประมาณ ๒๕ กม. บ้านเมืองปอน ตั้งอยู่บนทางหลวง ๑๐๘ (ขุนยวม - แม่ลาน้อย) ห่างจากตัวอำเภอประมาณ ๑๓ กิโลเมตร อำเภอแม่ลาน้อย
หมู่บ้านละว้า (ลั๊วะ) บ้านแม่ละอูบ ตำบลห้วยห้อม
แก้วโกมล ตั้งอยู่บริเวณเขาดอยถ้ำ หมู่ที่ ๑๔ บ้านห้วยมะไฟ เดินทางโดยใช้ทางหลวงหมายเลข ๑๐๘ (แม่ฮ่องสอน - แม่สะเรียง)

อำเภอแม่สะเรียง
วัดกิตติวงศ์ ตั้งอยู่ในเขตสุขาภิบาลแม่สะเรียง ถนนวัยศึกษา
วัดจองสูง หรือ วัดอุทยานรมณ์ ตั้งอยู่ในตัวอำเภอแม่สะเรียง
วัดศรีบุญเรือง ตั้งอยู่ใกล้กับวัดจองสูง
วัดแสนทอง ตั้งอยู่ในตัวอำเภอแม่สะเรียง มีสิ่งที่สำคัญคือพระแสนทองพระพุทธรูปปางมารวิชัย วัดพระธาตุจอมทอง หมู่ที่ ๑ ตำบลแม่สะเรียง ห่างจากอำเภอแม่สะเรียง ๑ กิโลเมตร
วัดพระธาตุจอมแจ้ง ตั้งอยู่ที่บ้านจอมแจ้ง ทางเข้าเมืองแม่สะภายในวัดมีศิลปกรรมแบบล้านนา และมีพระธาตุคู่บ้านคู่เมืองประดิษฐานอยู่
วัดพระธาตุจอมมอญ ตั้งอยู่หมู่ที่ ๙ ตำบลบ้านกาศ มีพระธาตุศักดิ์สิทธิ์ประดิษฐานบนเขาในเจดีย์ทางระฆังคว่ำซ้อนกันแบบล้านนาเก่าแก่และพระพุทธรูปประจำซุ้ม ๕ ทิศ ฐานเป็น รูป ๘ เหลี่ยม
วัดพระธาตุจอมกิติ หมู่ ๑ ตำบลแม่ยม มีพระบรมสารีริกธาตุเก่าแก่ประดิษฐานบนยอดเขาในเจดีย์องค์สีขาว ยอดสีทอง ลักษณะคล้ายสถูปศิลปะล้านนา มีงานฉลองในวันขึ้น ๘ ค่ำ เดือนมิถุนายน ของทุกปี
ทุ่งบัวตอง ดอยแม่เหาะ ห่างจากอำเภอแม่สะเรียงประมาณ ๑๖ กิโลเมตร
น้ำตกแม่สวรรค์น้อย อยู่ในวนอุทยานแม่สวรรค์น้อย ดอยแม่เหาะ
อุทยานแห่งชาติสาละวิน ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำสาละวิน ซึ่งกั้นพรมแดนระหว่างไทยกับพม่า มีอาณาเขตครอบคลุมพื้นที่บริเวณที่ดินป่าแม่ยวมฝั่งขวาและป่าสาละวินในท้องที่ตำบลเสาหิน ตำบลบ้านกาศ ตำบลแม่คง ตำบลแม่ยวม อำเภอแม่สะเรียง และตำบลแม่สาบแลบ อำเภอสบเมย สถานที่ล่องเรือในเขตอุทยานฯ คือบ้านแม่สามแสบบ้านท่าตาฝั่ง

อำเภอสบเมย
แม่น้ำเงา บ้านแม่เงา ตำบลแม่สอด เหมาะสำหรับการนั่งเรือห่างยาวเพื่อไปหมู่บ้านต่าง ๆ ได้

สถานที่สถานที่สถานที่ไหว้พระขอพร
อนุสาวรีย์พระยาสิงหนาทราชาวัดพระธาตุดอยกองมู วัดพระนอน วัดก้ำก่อ วัดหัวเวียงหรือวัดกลางเมือง วัดจองคำ วัดจองกลาง วัดกลาง วัดน้ำฮู เจดีย์พระธาตุแม่เย็น วัดกิตติวงศ์ วัดจองสูง หรือ วัดทุยารมณ์ วัดศรีบุญเรือง วัดแสนทอง วัดพระธาตุจอมทอง วัดพระธาตุจอมแจ้ง วัดพระธาตุจอมมอญ วัดพระธาตุจอมกิตติ

งานเทศกาลประเพณีของจังหวัด
งานเมืองสามหมอก จัดขึ้นทุกปีระหว่างวันที่ ๑๐ - ๑๘ กุมภาพันธ์
งานประเพณีปอยส่างลอง หรืองานบวชลูกแก้ว จัดกันอย่างยิ่งใหญ่ระหว่างเดือนมีนาคม - พฤษภาคม
งานประเพณีจองพารา หรือ งานปอยเหลินสิบเอ็ด คือประเพณีส่วนหนึ่งในงานเทศกาลออกพรรษา จัดระหว่างวันขึ้น ๒๕ ค่ำ เดือน ๑๑ ถึงวันแรม ๘ ค่ำ เดือน ๑๑ หรือในราวเดือนตุลาคม
ประเพณีลองกระทง หรือ งานเหลินสิบสอง จัดขึ้นในวันเพ็ญเดือนสิบสอง
งานเทศกาลดอกบัวตอง จัดขึ้นประมาณเดือนพฤศจิกายนของทุกปี

หมายเลขโทรศัพท์ที่สำคัญ

ศูนย์ประสานงานการท่องเที่ยวจังหวัดแม่ฮ่องสอน โทร. 0 5361 2982-3
โทรสาร 0 5361 2984
บมจ.การบินไทย สำนักงานแม่ฮ่องสอน โทร. 0 5361 1299
ประชาสัมพันธ์จังหวัด โทร. 0 5361 1198
โทรสาร 0 5361 1808
ตำรวจท่องเที่ยวแม่ฮ่องสอน โทร. 0 5361 1952, 0 5361 1812
โทรสาร 0 5361 1813
สถานีตำรวจภูธร อ.เมือง โทร. 0 5361 1239
ท่าอากาศยานแม่ฮ่องสอน โทร. 0 5361 2057
โรงพยาบาลศรีสังวาลย์ โทร. 0 5361 1378, 0 5361 1398
ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดแม่ฮ่องสอน โทร. 0 5361 2079
โทรสาร 0 5361 1349
ศาลากลางจังหวัดแม่ฮ่องสอน โทร. 0 5361 2156
ที่ว่าการอำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน โทร. 0 5361 1357
ที่ว่าการอำเภอแม่สะเรียง โทร. 0 5368 1220, 0 5368 1231
ที่ว่าการอำเภอขุนยวม โทร. 0 5369 1108
ที่ว่าการอำเภอปาย โทร. 0 5369 9195

รูปภาพ จาก Google: