รหัสทางไกล: 036
รหัสไปรษณีย์: 15000
ต้นไม้ประจำจังหวัด: พิกุล (Mimusops elengi)
ระยะทาง: 153 กม. กรุงเทพฯ-ลพบุรี

พื้นที่:6,641.859 ตร.กม.
ประชากร:768,516 คน
แผนที่:แผนที่ท่องเที่ยว | แผนที่ตัวเมือง
โรงแรมที่พัก:โรงแรมที่พัก
สินค้า OTOP: น้ำพริก พริกแกง ต. สวนสมบูรณ์ ; ผ้ามัดหมี่ลายดอกมะลิ ต. หนองมะค่า ; ผ้ามัดหมี่ลายแจกัน ต. โคกเจริญ ; ผ้าทอมัดหมี่ ต. หินปัก ; ผ้าพื้นเมืองและเครื่องแต่งกาย ต. หินปัก ; เครื่องทองเหลือง ต. ทะเลชุบ ; ตะกร้าหวาย ต. มหาสอน ; วัสดุขัดถูร่างกายจากสารส้ม ต. บ้านชี
Website:ลพบุรี

วังนารายณ์คู่บ้าน ศาลพระกาฬคู่เมือง ปรางค์สามยอดลือเลื่อเมืองแห่งดินสอพอง แผ่นดินทองสมเด็จพระนารายณ์

ลพบุรีเป็นเมืองแห่งความหลากหลายและต่อเนื่องทางวัฒนธรรมยาวนานกว่า 3,000 ปี ตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ จนถึงปัจจุบัน ค้นพบหลักฐานทางประวัติศาสตร์มากที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศ ตั้งแต่สมัยทวาราวดี (พุทธศตวรรษที่ 11-16) ลพบุรีอยู่ใต้อำนาจมอญและขอมจนกระทั่งในตอนต้นของพุทธศตวรรษที่ 19 คนไทยจึงเริ่มมีอำนาจขึ้นในดินแดนแถบนี้ ในรัชสมัยของพระเจ้าอู่ทองปฐมกษัตริย์แห่งกรุงศรีอยุธยา ลพบุรีมีฐานะเป็นเมืองลูกหลวง กล่าวคือพระเจ้าอู่ทองได้โปรดให้พระราเมศวร ราชโอรสองค์ใหญ่เสด็จมาครองเมืองลพบุรี เมื่อ พ.ศ. 1893 พระราเมศวรโปรดให้สร้างป้อม ขุดคู และสร้างกำแพงเมืองอย่างมั่นคง เมื่อพระเจ้าอู่ทองสวรรคตใน พ.ศ. 1912 พระราเมศวรต้องถวายราชบัลลังก์ให้แก่พระปิตุลาของพระองค์ ซึ่งได้ขึ้นครองราชย์พระนามว่า พระบรมราชาธิราชที่ 1 ส่วนพระราเมศวรครองเมืองลพบุรีสืบต่อไป จนถึง พ.ศ. 1931 สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1 สวรรคต พระราเมศวรจึงเสด็จขึ้นครองราชย์ ณ กรุงศรีอยุธยาเป็นครั้งที่สอง

หลังจากนั้นมาเมืองลพบุรีได้ลดความสำคัญลงไป จนกระทั่งมาถึงสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช (พ.ศ. 2199-2231) ลพบุรีได้รับการทำนุบำรุงครั้งใหญ่ สืบเนื่องมาจากการคุกคามของชนชาติฮอลันดาที่ติดต่อค้าขายกับไทย ทำให้สมเด็จพระนารายณ์ทรงเห็นว่ากรุงศรีอยุธยานั้นไม่สู้ ปลอดภัยจากการปิดล้อมระดมยิงของข้าศึกหากเกิดสงคราม จึงได้สร้างเมืองลพบุรีเป็นราชธานีที่สองขึ้น เพราะลพบุรีมีลักษณะทางยุทธศาสตร์เหมาะสม ในการสร้างลพบุรีขึ้นใหม่ สมเด็จพระนารายณ์มหาราชทรงได้รับความช่วยเหลือจากช่างชาวฝรั่งเศสและอิตาเลียน และได้สร้างพระราชวังและป้อมปราการเป็นแนวป้องกันอย่างแข็งแรง สมเด็จพระนารายณ์มหาราชได้ประทับอยู่ที่ลพบุรีเป็นส่วนใหญ่ และโปรดให้ทูตและชาวต่างประเทศเข้าเฝ้าพระองค์ที่เมืองนี้หลายครั้ง

สิ้นรัชกาลสมเด็จพระนารายณ์ฯ แล้ว ลพบุรีก็หมดความสำคัญลง สมเด็จพระเพทราชาได้ทรงย้ายหน่วยราชการทั้งหมดกลับกรุงศรีอยุธยา ในรัชกาลต่อๆ มา ก็ไม่ได้เสด็จมาประทับที่เมืองนี้อีก จนกระทั่งถึงรัชกาลที่ 4 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ใน พ.ศ. 2406 โปรดฯ ให้บูรณะเมืองลพบุรี ซ่อมกำแพง ป้อม และประตูพระราชวังที่ชำรุดทรุดโทรม และสร้างพระที่นั่งพิมานมงกุฎขึ้นในพระราชวังเป็นที่ประทับ และพระราชทานนามว่า "พระนารายณ์ราชนิเวศน์" ลพบุรีจึงแปรสภาพเป็นเมืองสำคัญอีกวาระหนึ่ง

ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ลพบุรีได้รับการทำนุบำรุงอีกครั้งหนึ่งในสมัยรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม ซึ่งได้สร้างเมืองลพบุรีใหม่อันเป็นเมืองทหารอยู่ทางด้านทิศตะวันออกของทางรถไฟ มีอาณาเขตกว้างขวาง ส่วนเมืองเก่านั้นอยู่ทางด้านทิศตะวันตกของทางรถไฟ เมืองลพบุรีจึงเป็นศูนย์กลางสำคัญทางยุทธศาสตร์เมืองหนึ่งในปัจจุบันนี้ ลพบุรีอยู่ห่างจากกรุงเทพฯ 153 กิโลเมตร มีเนื้อที่ทั้งหมด 6,586.67 ตารางกิโลเมตร

เมืองแห่ง " พระปรางค์สามยอด " และ " ศาลพระกาฬ " ซึ่งอยู่ใกล้ ๆ กัน และมีลิงมาชุมนุมอยู่ในบริเวณนี้มากที่สุดจนกลายเป็นสัญลักษณ์อย่างหนึ่งของจังหวัด ปัจจุบันลพบุรีและสระบุรีเป็นสถานที่ปลูกทานตะวันที่สำคัญของไทยช่วงเดือน พฤศจิกายน - กุมภาพันธ์ ของทุกปี นักท่องเที่ยวจะพากันหลั่งไหลไปชมทานตะวันบานสะพรั่งเต็มท้องทุ่งหลายแสนไร่บริเวณนี้ เขื่อนสำคัญของจังหวัด คือ " เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ " เขื่อนแกนดินเหนียวที่ยาวที่สุดในประเทศมีจุดชมวิวสวยงามบนสันเขื่อนและมี " เส้นทางรถไฟสายทุ่งทานตะวัน " ยาวเกือบ 5 กม. นำท่านสู่ปลายทางจุดสนใจหลายแห่ง

สถานที่ท่องเที่ยวที่น่าสนใจ:

วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ
ตั้งอยู่ตรงข้ามกับสถานีรถไฟลพบุรี วัดแห่งนี้สร้างในสมัยใดไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัด ด้วยวัดแห่งนี้เป็นวัดเก่าแก่ โบราณวัตถุ โบราณสถานบางแห่งจึงเหลือเพียงซากปรักหักพังให้เห็นเท่านั้น เช่น ศาลาเปลื้องเครื่อง ศาลาสำหรับพระเจ้าแผ่นดินเปลื้องเครื่องทรงก่อนที่จะเข้าพิธีทางศาสนาในพระวิหารหรือพระอุโบสถ ที่ปัจจุบันเหลือเพียงเสาเอนอยู่เท่านั้น นอกจากนี้ในวัดพระศรีรัตนมหาธาตุยังพบ วิหารหลวง ซึ่งสร้างในสมัยสมเด็จพระนารายณ์ วัดพระศรีรัตนมหาธาตุยังเป็นที่ประดิษฐานพระปรางค์องค์ใหญ่ที่สุงที่สุดในลพบุรี และงดงามที่สุดอีกด้วย

พระนารายณ์ราชนิเวศน์
สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ.๒๒๐๙ ในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชเพื่อใช้เป็นที่ประทับเมื่อเสด็จเยือนเมืองลพบุรี พระราชวังแบ่งออกเป็นเขตพระราชฐานชั้นนอก เขตพระราชฐานชั้นกลาง และเขตพระราชฐานชั้นใน พระราชฐานชั้นกลางและชั้นในมีช่องเล็ก ๆ ประมาณ ๒,๐๐๐ ช่องเจาะเป็นรูปโค้งแหลมคล้ายดอกเรียงราย เป็นแถวสำหรับวางตะเกียง ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๔)
โปรดเกล้าฯ ให้ซ่อมแซมขึ้นใหม่และพระราชทานชื่อว่า พระนารายณ์ราชนิเวศน์

พระปรางค์สามยอด
ตั้งอยู่บนเนินดินด้านตะวันตกของทางรถไฟ มีลักษณะเป็นปรางค์เรียงต่อกัน โดยทีฉนวนทางเดินเชื่อมติดถึงกัน พระปรางค์สามยอดเป็นศิลปะเขมรแบบบายน สร้างด้วยศิลาแลง และตกแต่งลวดลายปูนปั้นที่สวยงาม ปรางค์สามยอดนี้แต่เดิมคงเป็นเทวสถานของขอมในพุทธศาสนาลัทธิมหายาน โดยมีฐานศิวลึงค์ปรากฏอยู่ในองค์ปรางค์ทั้งสาม ต่อมาในสมัยสมเด็จพระนารายณ์ฯได้บูรณะปฏิสังขรณ์พระปรางค์สามยอดเป็นวัดในพุทธศาสนา แล้วสร้างพระวิหารด้วยสถาปัตยกรรมแบบอยุธยาปผสมแบบยุโรปในส่วนของประตูและหน้าต่าง นอกจากนี้ภายในวิหารยังประดิษฐานพุทธรูปหินทรายปางมารวิชัย ศิลปะอยุธยาตอนต้น ปัจจุบันยังคงประดิษฐานอยู่กลางแจ้ง

ศาลพระกาฬ
ตั้งอยู่ริมทางรถไฟด้านทิศตะวันออกของพระปรางค์สามยอดเป็นเทวสถานเก่าแก่ของขอม สร้างด้วยศิลาแลงเรียงซ้อนกันเป็นฐานสูง จึงมีชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ศาลสูง ที่ทับหลังซึ่งทำด้วยศิลาทรายสลักเป็นรูปพระนารายณ์บรรทมสินธุ์วางอยู่ติดฝาผนังวิหารหลังเล็ก ที่ศาลพระกาฬยังเป็นที่อาศัยของฝูงลิงจำนานมากกว่า ๓๐๐ ตัว ซึ่งเชื่องและคุ้นเคยกับคนเป็นอย่างดี ลิงที่ศาลพระกาฬจึงกลายเป็นสัญลักษณ์อีกอย่างหนึ่งของจังหวัดลพบุรี

เทวสถานปรางค์แขก
ตั้งอยู่ใกล้กับนารายณ์ราชนิเวศน์ เทวสถานปรางค์แขกถือเป็นโบราณสถานที่มีอายุเก่าแก่ที่สุดของลพบุรี เป็นปรางค์ก่อด้วยอิฐ มีทั้งหมดสามองค์ แต่ไม่มีฉนวนเชื่อมต่อถึงกันเหมือนพระปรางค์สามยอด

ทุ่งทานตะวัน
ถือเป็นสถานที่ท่องเที่ยวอีกแห่งที่มีชี่อเสียงของ จ.ลพบุรี ดอกทานตะวันจะบานสะพรั่งท้าทายแดดและเชิญชวนนักท่องเที่ยวมาเที่ยวชมในช่วงเดือน พฤศจิกายน - มกราคม ดอกทานตะวันปลูกกันมากในจ.ลพบุรี นักท่องเที่ยวสามารถแวะชมทุ่งทานตะวันได้เกือบทุกพื้นที่เขตอ.เมือง อ.ชัยบาดาลอ.พัฒนานิคม

เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์
ตั้งอยู่ที่บ้านแก่งเสือเต้น ต.หนองบัว อ.พนัสนิคม เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์เป็นชื่อที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระราชทานให้กับเขื่อนแห่งนี้ เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์เป็นเขื่อนแกนดินเหนียวที่ยาวที่สุดในประเทศไทย ซึ่งมีความยาวถึง ๔,๘๖๐ ม. เสน่ห์ของเขื่อนแห่งนี้คือมีจุดชมวิวที่สันเขื่อน ภายใต้ต้นไม้ที่ร่มรื่น นอกจากจะได้ชมทัศนียภาพที่สวยงามแล้วนักท่องเที่ยวยังจะได้ศึกษาธรรมชาติ และวัฒนธรรมของชาวลุ่มน้ำป่าสักที่พิพิธภัณฑ์ลุ่มน้ำป่าสัก

สถานที่สถานที่สถานที่สถานที่ไหว้พระขอพร
วัดนครโกษา อยู่ทางตอนเหนือของสถานีรถไฟลพบุรีใกล้กับศาลพระกาฬ อ.เมือง วัดสันเปาโล ตั้งอยู่บนถนนร่วมมิตร ทางเข้าวิทยาลัยนาฏศิลป์ลพบุรีอ.เมืองวัดมณีชลขัณฑ์ ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของตลาดท่าโพธิ์ วัดชีป่าสิตาราม ตั้งอยู่ริมถนนนารายณ์มหาราช อ.เมือง วัดไลย์ อยู่ริมน้ำบางขาม ต.เขาสมอคอน อ.เมือง วัดธรรมิการาม หรือ วัดค้างคาว ตั้งอยู่ริมลำน้ำบางขามฝั่งตะวันตก ต.บางขาม อ.บ้านหมี่ วัดท้องคุ้ง ต.บ้านพึ่ง อ.บ้านหมี่ วัดตองปุ อยู่หลังโรงเรียนพิบูลวิทยาลัย ต.ทะเลชุบศร อ.เมือง

งานเทศกาลประเพณีของจังหวัด
งานแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์มหาราช จัดชึ้นเป็นประจำทุกปีในเดือนกุมภาพันธ์
งานเลี้ยงโต๊ะจีนลิง จัดขึ้นในวันอาทิตย์ สัปดาห์สุดท้ายของเดือนพฤศจิกายน ณ บริเวณศาลพระกาฬและพระปรางค์สามยอด
งานทุ่งทานตะวันบานที่ลพบุรี จัดขึ้นประมาณเดือนธันวาคมของทุกปี
ประเพณีกำฟ้า เป็นงานบุญพื้นบ้านของชาวไทยพวน ซึ่งมีอยู่หลายหมู่บ้านในเขต อ.เมือง และ อ.บ้านหมี่
ประเพณีใส่กระจาด จัดให้มีขึ้นในงานเทศกาลเทศน์มหาชาติ หรือในช่วงเทศกาลออกพรรษา (เดือน ๑๑)
ประเพณีชักพระศรีอาริย์ วัดไลย์หรือประเพณีแห่พระศรีอาริย์ จัดให้มีขึ้นในทุก ๆ ปี ของวันขึ้น ๑๔ ค่ำเดือน

กิจกรรมท่องเที่ยวที่น่าสนใจ
กิจกรรมการท่องเที่ยวในพื้นที่หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ อ.เมือง Trip นี้เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวที่ชื่นชอบการผจญภัย และใช้ทักษะความคล่องตัวในการทำกิจกรรมซึ่ง Tripนี้เหมาะกับคนที่มีร่างกายแข็งแรง มีสมรรถนะยอดเยี่ยม กิจกรรมครั้งนี้เริ่มจากการสาธิตการดำรงชีพในป่า เป็นการเรียกน้ำย่อย ก่อนที่จะไปเตรียมตัวเตรียมใจกับกิจกรรมต่าง ๆ ที่ทางหน่วยบัญชาการสงครามพิเศษจัดเตรียมไว้ให้ เช่น การกระโดดหอสูง ๓๔ ฟุต การฝึกกระโดดร่มจากบอลลูน การยิงปืน ไต่หน้าผา ทัวร์ป่าทางทหาร เรียกว่านักท่องเที่ยวได้ออกกำลังเต็มที่ งานนี้ได้ทดสอบร่างกายของตัวเองแล้วยังได้ความรู้จากการทำกิจกรรมในครั้งนี้ เพราะทางหน่วยบัญชาการสงครามพิเศษได้พานักท่องเที่ยว เข้าชมพิพิธภัณฑ์ทหารรบพิเศษซึ่งจัดแสดงภาพและอุปกรณ์ต่าง ๆ เกี่ยวกับประวัติความเป็นมา วิวัฒนาการ และภาพกิจกรรมต่าง ๆ ของหน่วยรบพิเศษ ตั้งแต่ยุคเริ่มต้นจนถึงปัจจุบัน Trip นี้ผู้ที่ร่างกายแกร่งหัวใจเกินร้อยไม่ควรพลาด นักท่องเที่ยวท่านใดสนใจ Trip นี้สามารถติดต่อที่ สำนักงานส่งเสริมการท่องเที่ยวกองทัพบก จังหวัดลพบุรี โทร.๔๑๒-๑๙๒

หมายเลขโทรศัพท์ที่สำคัญ

ประชาสัมพันธ์จังหวัดลพบุรี โทร. 0 3642 0333
โรงพยาบาลลพบุรี โทร. 0 3641 1267, 0 3662 1537-46
โรงพยาบาลเบญจรมย์ โทร. 0 3641 3622, 0 3641 2160
โทร. 0 3641 3933
สถานีตำรวจอำเภอเมืองลพบุรี โทร. 0 3641 1013, 0 3642 1189
ที่ทำการไปรษณีย์โทรเลข โทร. 0 3641 1011, 0 3641 1106
ตำรวจทางหลวง โทร. 1193
ตำรวจท่องเที่ยว โทร. 1155

รูปภาพ จาก Google: