รหัสทางไกล: 054
รหัสไปรษณีย์: 56000
ต้นไม้ประจำจังหวัด: สารภีไทย (Mammea siamensis)
ระยะทาง: 730 กม. กรุงเทพฯ-พะเยา

พื้นที่:6,335 ตร.กม.
ประชากร:501,590 คน
แผนที่:แผนที่ท่องเที่ยว | แผนที่ตัวเมือง
โรงแรมที่พัก:โรงแรมที่พัก
สินค้า OTOP: แคบหมูอัจฉรา ข้าวหอมมะลิ ข้าวกล้อง เซรามิค ต.ดอยคำใต้ ; สุรากลั่นชุมชน ต.แม่กา ; ผ้าปักด้วยมือ ต.บ้านตุ๋น ; ผลิตภัณฑ์ชาวเขาแปรรูป ต.หย่วน ; ผ้าคลุมไหล่ไหม ต.ห้วยลาน ; ไก่ตะกร้าผักตบชวา ต.บ้านต้ำ Website:พะเยา

กว๊านพะเยาสถานที่ชีวิต ศักดิ์สิทธิ์พระเจ้าตนหลวง
บวงสรวงพ่อขุนงำเมือง งามลือเลื่องดอยบุษราคัม

พะเยา เป็นเมืองเก่าแก่เมืองหนึ่งในแถบลานนาไทย เดิมมีชื่อว่า ภูกามยาว หรือ พยาว มีอายุกว่า 900 ปี โดยพ่อขุนศรีจอมธรรม กษัตริย์แห่งราชวงศ์ลัวะจักรราชหิรัญนครเงินยาง เมืองเชียงแสน และเจริญรุ่งเรืองสูงสุดในสมัยพ่อขุนงำเมือง ต่อมามีการเปลี่ยนแปลงการปกครองตามอิทธิพลของอาณาจักรต่างๆ ที่ผลัดกันมีอำนาจในแถบนี้ จนถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ พยาวเปลี่ยนชื่อเป็นพะเยา

และรวมอยู่กับจังหวัดเชียงรายจนในปี พ.ศ. 2520 จึงได้รับการจัดตั้งขึ้นเป็นจังหวัดพะเยา
พะเยามีเนื้อที่ประมาณ 6,335 ตารางกิโลเมตร แบ่งการปกครองออกเป็น 7 อำเภอ 2 กิ่งอำเภอ ได้แก่ อำเภอเมืองพะเยา อำเภอจุน อำเภอเชียงคำ อำเภอเชียงม่วน อำเภอดอกคำใต้ อำเภอปง และอำเภอแม่ใจ กิ่งอำเภอภูซาง กิ่งอำเภอกามยาว

ที่ท่องเที่ยวสำคัญคือ " กว๊านพะเยา " ซึ่งเป็นสถานที่เพราะพันธุ์ปลาชนิดต่าง ๆ หากจะดูวิวของกว๊านพะเยาและจังหวัดต้องขึ้นไปดูที่ " วัดอนาลโย " ตั้งอยู่บนดอยบุศราคัม ส่วนที่ อ.เชียงคำมี "พระนั่งดิน " พระประธานศักดิ์สิทธิในอุโบสถที่ไม่สามารถยกไปประดิษฐานบนบานชุกชีได้เป็นที่นับถือของชาวบ้านมาก ในวันวิสาขบูชา ชาวพะเยาจะมีงานใหญ่คือ "งานนมัสการพระเจ้าองค์หลวง เดือนแปดเป็ง " ที่ "วัดศรีโคมคำ" หรือ "วัดพระเจ้าองค์หลวง" ซึ่งถือเป็นพระพุทธรูปคู่บ้านเมืองพะเยา

สถานที่ท่องเที่ยวที่น่าสนใจ:

อำเภอเมือง
อนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมือง ประดิษฐานอยู่ที่สวนสาธารณะเทศบาลเมืองพะเยา (สวนสมเด็จย่า ๙๐)
กว๊านพะเยา
สถานีประมงน้ำจืดพะเยา และพระตำหนักกว๊านพะเยา ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน
วัดศรีโคมคำ เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี และวัดพัฒนาตัวอย่าง
หอวัฒนธรรมนิทัศน์ อยู่ใกล้กับวัดศรีโคมคำ
วัดพระธาตุจอมทอง ตั้งอยู่บนดอยจอมทอง ห่างจากตัวเมือง ๓ กิโลเมตร อยู่ตรงข้ามวัดศรีโคมคำ วัดอนาลโยทิพยาราม ตั้งอยู่บนดอยบุษราคัมห่างจากตัวจังหวัด ๒๐ กิโลเมตร ไปทางทิศเหนือ
วัดศรีอุโมงค์คำ ถนนท่ากว๊าน
วัดลี ตั้งอยู่ที่บ้านหล่ายอิง ใกล้กับโรงเรียนเทศบาล ๓ ตำบล
ศูนย์อุตสาหกรรมอัญมณี ตั้งอยู่ริมถนนพหลโยธิน กม. ที่ ๗๒๓ ตำบลแม่กา
อุทยานแห่งชาติดอยหลวง ครอบคลุมพื้นที่ ๓ จังหวัด ได้แก่ พะเยา เชียงราย และลำปาง สถานที่ท่องเที่ยวที่น่าสนใจ ได้แก่ น้ำตกจำป่างทอง ดอยหนอก หมู่บ้านปาง ปูเล๊าะ

อำเภอดอกคำใต้
อุทยานแห่งชาติดอยภูนาง ตั้งอยู่ในพื้นที่อำเภอดอกคำใต้ อำเภอปาง และ อำเภอเชียงม่วน สถานที่น่าสนใจในอุทยานได้แก่ น้ำตกธารสวรรค์ น้ำตกห้วยต้นผึ้ง แก่งหลวง

อำเภอเชียงคำ
วัดพระเจ้านั่งดิน อยู่ในตำบลเวียง ไปตามทางหลวงหมายเลข ๑๑๔๘ ห่างจากตัวอำเภอ ๔ กิโลเมตร อนุสรณ์ผู้เสียสละ พ.ต.ท. ๒๓๒๔ อยู่ห่างจากตัวอำเภอเชียงคำไปประมาณ ๒ กิโลเมตร
วัดพระธาตุสบแวน อยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอ ๔ กิโลเมตร
วัดนันตาราม อยู่ที่บ้านดอนไชย ไม่ปรากฏว่าสร้างเมื่อไร เป็นวัดที่มีศิลปะแบบพม่า
โบราณสถานเวียงลอ อยู่ห่างอำเภอจุน ตามทางหลวงหมายเลข ๑๐๒๑
วัดพระธาตุขิงแกง ตั้งอยู่บนเนินเขาธาตุแกง

อำเภอแม่ใจ
อุทยานแห่งชาติแม่ปืม มีพื้นที่ ๒๒๒,๕๐๐ ไร่ ครอบคลุมจังหวัดเชียงราย และพะเยา พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขาสูงชัน เป็นต้นกำเนิดของลำน้ำแม่แก้ว ลำน้ำแม่ปืม

อำเภอปง
ภูลังกา ตำบลผาช้างน้อยมีความสูงประมาณ ๑,๗๐๐ เมตรจากระดับน้ำ ชาวเขาเผ่าเย้าเรียกภูนี้ว่า "ฟินจาเบาะ" แปลว่า ภูเทวดา

กิ่งอำเภอภูซาง
อุทยานแห่งชาติภูซาง เป็นส่วนหนึ่งของเทือกเขาดอยผาหม่น มีอาณาเขตติดต่อกับสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาธิปไตยประชาชนลาว สถานที่ท่องเที่ยวที่น่าสนใจ ได้แก่ น้ำตกภูซาง บ่อน้ำซับอุ่น ถ้ำผาแดง ถ้ำน้ำลอด ดอยผาดำ ถ้ำหลวง

สถานที่สถานที่สถานที่ไหว้พระขอพร
วัดศรีโคมคำ วัดพระธาตุจอมทอง วัดอนาลโยทิพยาราม วัดศรีอุโมงค์คำ และวัดลี

งานเทศกาลประเพณีของจังหวัด
งานอนุสาวรีย์ผู้เสียสละ พตท. ๒๓๒๔ จัดวันที่ ๓๑ มกราคม - ๘ กุมภาพันธ์ วันดอกคำใต้บาน อำเภอดอกคำใต้ ระหว่างวันที่ ๑๓ - ๑๔ กุมภาพันธ์
งานบวงสรวงพ่อขุนงำเมือง จัดวันที่ ๕ มีนาคม หน้ากว๊านพะเยา
งานสืบสานตำนานไทลื้อ ณ วัดพระธาตุสบแวน

อำเภอเชียงคำ
งานประเพณีปู่จากพญานาค (บูชาพระลอ) จัดบริเวณโบราณสถานเวียงลอบ้านห้วยงิ้ว

อำเภอจุน
งานเทศกาลลิ้นจี่และของดีเมืองพะเยา ณ กว๊าน พะเยา
งานประเพณีนมัสการพระเจ้าตนหลวงเดือนแปดเป็ง จัดวันที่ ๑๕ พฤษภาคม ณ วัดศรีโคมคำ
งานกาชาดและงานฤดูหนาว จัดประมาณปลายเดือนธันวาคม - ต้นเดือนมกราคม

สินค้าพื้นเมืองและของที่ระลึก
ผ้าทอไทยลื้อ หมู่บ้านทำครกและโม่หิน หมู่บ้านทำผลิตภัณฑ์จากผักตบชวา

หมายเลขโทรศัพท์ที่สำคัญ

ตำรวจทางหลวง โทร. 1193
ที่ว่าการอำเภอเมือง โทร. 0 5443 1390
เทศบาลเมือง โทร. 0 5504 4313
ประชาสัมพันธ์จังหวัด โทร. 0 5448 1704
โรงพยาบาลพะเยา โทร. 0 5441 0501-11
สำนักงานจังหวัด โทร. 0 5443 1412
สถานีตำรวจภูธรอำเภอเมือง โทร. 0 5443 1143, 0 5443 1888
ตำรวจท่องเที่ยวเชียงราย โทร. 0 5371 7779, 0 5371 7796
สถานีขนส่งจังหวัด โทร. 0 5443 1488

รูปภาพ จาก Google: